Firany w typowym polskim mieszkaniu zbierają więcej kurzu niż jakikolwiek inny element wnętrza, bo wisząc przy oknie są w bezpośredniej drodze powietrza z zewnątrz, a większość gospodarstw pierze je raz na 1 do 2 lat. Rekomendowana częstotliwość, raz na 3 do 6 miesięcy. Klucz to znaleźć właściwy program pralki dla tkaniny (delikatny w 30 stopniach dla większości), plus zwalczyć siwiznę kwaskiem cytrynowym lub sodą zamiast wybielacza. Tu pokazujemy 7 typów firan i zasłon z konkretnymi temperaturami, programami i środkami, plus jak prać długie firany 250 plus cm bez ich uszkodzenia, plus profilaktykę kurzu.
Pierwsza zasada, sprawdź metkę. Niektóre firany (zwłaszcza voile dekoracyjne z haftem) wymagają wyłącznie prania ręcznego, a wrzucenie do pralki je niszczy. Jeśli metki brak, zasada bezpieczeństwa – 30 stopni, program delikatny lub do firan, bez odwirowania.
Siedem typów firan, każdy inaczej
Polskie firany kupowane w sklepach Anwis, Castorama, Leroy Merlin, Bonprix, Eurofirany, mają jedną z siedmiu głównych tkanin. Każda wymaga innego podejścia.
Voile (najpopularniejsze), lekka przezroczysta tkanina syntetyczna, najczęściej z poliestru. Wymaga delikatnego prania, ale wytrzymuje pralkę.
Organza, sztywna, błyszcząca tkanina, często ozdobne. Tylko pranie ręczne w chłodnej wodzie, nigdy pralka (pęka i traci sztywność).
Len, naturalna tkanina z włókna lnianego. Wytrzymała, znosi temperaturę do 40 stopni, ale kurczy się 5 do 8 procent w pierwszym praniu.
Bawełna, podobnie jak len, wytrzymała. 40 stopni, kurczy się.
Poliester (zasłony zaciemniające, blackout), syntetyk wytrzymały, 30-40 stopni, znosi pralkę.
Tiul i koronka, bardzo delikatne, tylko pranie ręczne lub w siatce w pralce.
Materiały mieszane (poliester z bawełną, len z poliestrem), najczęściej 30 stopni, sprawdź metkę dla dokładnej temperatury.
Identyfikacja, voile jest gładkie, lekkie, lekko prześwitujące. Organza ma charakterystyczne sztywne fałdy i połysk. Len jest grubszy, naturalny w dotyku, widoczne nieregularne włókna. Bawełna podobna do lnu ale bardziej miękka. Poliester ciężki (zasłony zaciemniające), gładki, czasem ze srebrną warstwą blackout.
Przed praniem, zdejmij i sprawdź
Pranie firan zaczyna się od demontażu. Każdy typ ma inne mocowanie.
Firany na karniszu z metalowymi haczykami, zdejmujesz haczyki z karnisza. Jeśli każdy haczyk osobno, czasochłonne ale konieczne. W pralce haczyki zniszczą się, plus podrapią bęben.
Firany na sznurze (tasiemce zbierającej), oddzielisz sznur z firany. Pierze się oddzielnie.
Firany na taśmie marszczącej (najczęstszy w Polsce), wyciągasz sznurek marszczący z taśmy (oznaczony białą lub złotą nitką). Po praniu wciągasz z powrotem i zaciągasz do oryginalnej szerokości.
Firany na oczkach (kółkach metalowych w górnym brzegu), zdejmujesz z karnisza, oczka zostają w tkaninie. W pralce wsadzasz do siatki na pranie (15-30 zł), bo oczka uderzające o bęben zniszczą zarówno tkaninę jak i pralkę.
Zasłony zaciemniające, zwykle z systemem tunelowym lub na podszewce. Sprawdź czy podszewka jest doszyta – czasem wymaga oddzielnego prania.
Po demontażu, kurz strząś poza domem (balkon, okno otwarte). Można też najpierw odkurzyć firany odkurzaczem na niskiej mocy z końcówką tapicerską. Mniej kurzu w pralce, czystsze pranie.
Voile, najczęstsza firana
Voile 100 procent poliester to standard w polskich domach. Procedura prosta i odpowiednia dla pralki.
Pranie, 30 stopni, program delikatny lub do firan (większość nowych pralek ma taki program). Płyn do prania (nie proszek, bo zostawia resztki na cienkiej tkaninie). Bez zmiękczacza.
Odwirowanie, 400 do 600 obrotów maksimum. Mocne odwirowanie zostawia trwałe załamania.
Suszenie, na karniszu od razu. Wiesz mokre firany na karnisz, pod ich ciężarem zostaje gładkie. Wysycha w 4 do 8 godzin.
Alternatywne suszenie, na suszarce z pełną długością. Bez zaginanić, bez słońca (poliester traci kolor).
Bez prasowania. Voile prasowane wymaga niskiej temperatury żelazka (1 kropka), a często wcale nie potrzeba – prawidłowo wysuszone wygląda idealnie.
Organza, wyłącznie pranie ręczne
Organza to sztywna tkanina dekoracyjna, najczęściej z poliestru lub jedwabiu. Pralka ją zniszczy, sztywność znika nieodwracalnie.
Pranie, w wannie lub umywalce. Chłodna woda (do 30 stopni), płyn do delikatnych (Frosch wełna, Perwoll wełna i jedwab, Woolite 10-25 zł). Wsadzasz firanę, delikatnie poruszasz przez 5 do 10 minut. Bez wycierania, bez wykręcania.
Spuść wodę, świeża chłodna woda do płukania. Powtórz raz.
Odciskanie, lekko między ręcznikami. Nie wykręcaj.
Suszenie, na karniszu od razu, bez prasowania. Organza powinna wisieć równomiernie pod własnym ciężarem.
Plamy uporczywe, ścierka mocno wyciśnięta z roztworu wody plus odrobiną mydła szarego, dotykaj plamę, nie zacieraj.
Len i bawełna, najwytrzymalsze
Lniane i bawełniane firany znoszą temperatury wyższe niż syntetyki. To plus dla skuteczniejszego prania, ale wymaga uwagi na kurczenie.
Pranie, 40 stopni, program standardowy lub delikatny. Płyn lub proszek do kolorów. Bez zmiękczacza dla lnu (osłabia naturalne włókna). Bawełna może mieć zmiękczacz.
Odwirowanie, 600 do 800 obrotów. Len i bawełna są stabilne.
Suszenie, na karniszu mokre, jak voile. Lnian sucho jest pomarszczony, ale w 2 do 3 dnia od montażu fałdy się rozkładają pod ciężarem.
Kurczenie się, len kurczy 5 do 8 procent w pierwszym praniu, potem stabilizuje. Premium len pre-shrunk (pre-skurczony) nie zmienia wymiarów. Bawełna kurczy 3 do 5 procent.
Pierwsze pranie, dodaj 1 szklankę octu do pojemnika na zmiękczacz. Ocet utrwala kolor, ważne dla kolorowych lnianych firan.
Prasowanie, len wymaga prasowania na wysokiej temperaturze (3 kropki) z para. Bawełna podobnie, ale tolerancja na 2-3 kropki.
Zasłony zaciemniające, dwie warstwy
Zasłony blackout (z warstwą zaciemniającą) są popularne w sypialniach. Mają strukturę dwuwarstwową – dekoracyjna tkanina plus warstwa zaciemniająca.
Pranie, 30 stopni, program delikatny. Warstwa zaciemniająca to często gumowana strona, która nie znosi gorącej wody (deformuje się).
Odwirowanie, minimum, 400 obrotów. Wysokie odwirowanie powoduje, że warstwa zaciemniająca odkleja się od tkaniny.
Suszenie, na sznurze lub na karniszu z pełną długością. Nie składaj mokrej zasłony, dolne warstwy mogą się zlepić.
Zmiękczacz, nie używaj. Może zostawić tłustą warstwę na powierzchni blackout, która redukuje skuteczność zaciemniania.
Stara zasłona blackout (3 plus lat), warstwa zaciemniająca może być pęknięta lub uszkodzona. Pranie pogłębia uszkodzenie. Czasem lepiej wymienić niż prać.
Tiul i koronka, tylko siatka
Tiul (klasyczne firany ślubne, ozdobne) i koronka są bardzo delikatne. Pralka pierze je tylko w siatce.
Siatka na pranie (15-30 zł), wsadzasz tiul lub koronkę. Pralka 30 stopni, program delikatny lub do wełny. Odwirowanie 400 obrotów.
Alternatywa, pranie ręczne. Jak organza.
Plamy z makijażu (klasyka na ślubnych firanach), ciepła woda z micelarną wodą lub mleczkiem do twarzy. Działa lepiej niż mocna chemia.
Suszenie, na karniszu od razu, bez zaginać.
Siwizna firan, klasyczny problem
Białe firany siwieją z czasem. To głównie przyczyna kurzu, dymu (kuchenny tłuszcz, papierosy), i wody twardej.
Domowy sposób nr 1, kwasek cytrynowy. 4 łyżki kwasku na pół litra ciepłej wody, wlej do szuflady pralki na zmiękczacz. Plus standardowe pranie 30-40 stopni.
Domowy sposób nr 2, soda oczyszczona. 4 łyżki sody do bębna razem z firanami przed praniem. Plus standardowe pranie.
Domowy sposób nr 3, ocet biały. 1 szklanka do szuflady na zmiękczacz. Ocet odbielinia, utrwala kolor, plus zmiękcza tkaninę.
Domowy sposób nr 4, woda utleniona 3 procent z apteki. 200 ml do szuflady na zmiękczacz. Działa jak delikatny wybielacz.
Domowy sposób nr 5, namaczanie wstępne w cytrynowym roztworze. 4 cytryny pokrojone i wyciśnięte do 10 litrów ciepłej wody w wannie. Namocz firany na 4 do 8 godzin. Potem pranie standardowe.
Co NIE używać, wybielacz chlorowy. Na syntetycznych firanach (voile) zostawia żółtą plamę. Na bawełnie wybiela ale uszkadza włókna.
Mit, „niebieskie barwniki na firan zwiększają biel”. Tradycyjne „niebieskie kostki” pralnicze dawały optycznie bielszy efekt, ale w nowoczesnych firanach mogą zostawiać błękitne smugi.
| Typ tkaniny | Temperatura | Program | Środek | Odwirowanie |
|---|---|---|---|---|
| Voile (poliester) | 30°C | Delikatne / Firanki | Płyn, bez zmiękczacza | 400-600 obrotów |
| Organza | Ręcznie 30°C | Wanna, delikatne ruchy | Płyn do delikatnych | Bez wirowania |
| Len | 40°C | Standard, delikatne | Płyn do kolorów, bez zmiękczacza | 600-800 obrotów |
| Bawełna | 40°C | Standard | Płyn/proszek + zmiękczacz OK | 600-800 obrotów |
| Zasłony blackout | 30°C | Delikatne | Płyn, bez zmiękczacza | 400 obrotów |
| Tiul, koronka | 30°C w siatce | Delikatne / Wełna | Płyn do delikatnych | 400 obrotów |
| Mieszane | 30°C (sprawdź metkę) | Delikatne | Płyn do kolorów | 400-600 obrotów |
Długie firany 250 plus cm, czy mieszczą się w pralce
Firany do podłogi w salonie czy sypialni mogą mieć długość 240 do 280 cm. Standardowa pralka 6-8 kg ma bęben o wymiarach 480-520 mm. Długi firany się mieszczą, ale wymaga prawidłowego zwiniecia.
Procedura, zwiń firanę w harmonijkę (gęste fałdy w pasach po 30-50 cm), potem przewiąż delikatnie sznurkiem bawełnianym w 2-3 miejscach, żeby się nie rozwiną w pralce. Włóż do siatki na pranie (jeśli masz), albo bezpośrednio do bębna.
Pralka 6 kg nieobciążenia, jednorazowo zwykle 1 para firan długich. Pralka 8 kg, do 2 par.
Nie wciskaj 4 par długich firan do jednej pralki. Wirowanie nierównomierne, zostają załamania, plus pralka wibruje.
Bardzo długie firany 300 plus cm (rzadko w polskich mieszkaniach), można prać w pralni samoobsługowej z większą pralką (10-15 kg). Lub ręcznie w wannie.
Suszenie długich firan, na karniszu od razu po wyjęciu z pralki. Ciężar tkaniny rozprostuje fałdy. Bez słońca.
Częstotliwość prania, ile razy w roku
Optymalna częstotliwość zależy od miejsca i ekspozycji.
Salon, raz na 4 do 6 miesięcy. Kurz z ulicy (jeśli okno przy ulicy), opary kuchenne (jeśli salon i kuchnia razem), goście, codzienne życie – dużo zabrudzeń.
Sypialnia, raz na 6 do 8 miesięcy. Mniej zabrudzeń, więcej kurzu.
Kuchnia, raz na 3 do 4 miesięcy. Tłuszcz parujący z gotowania osadza się na firanach. Jeśli okap słaby, jeszcze częściej.
Pokój dziecka, raz na 3 do 4 miesięcy. Dzieci dotykają firan dłońmi, plus rozlewają jedzenie i napoje.
Łazienka (jeśli tam są firany), raz na 2 do 3 miesięcy. Wilgoć i kurz tworzą najszybciej osad.
Mit, „firany wystarczy prać raz w roku przed świętami”. Większość polskich domów tak robi, ale efektem jest siwizna i przyspieszone żółknięcie. Półroczny cykl daje firany w stanie idealnym przez 8 plus lat życia.
Profilaktyka kurzu, jak ograniczyć pranie
Kilka nawyków przedłuża czystość firan.
Odkurzanie końcówką tapicerską na niskiej mocy raz na 2 tygodnie. Trwa 5-10 minut na pokój, zbiera 80 procent kurzu zanim wniknie w włókna.
Wentylacja, krótkie częste wietrzenie zamiast długiego rzadkiego. Krótkie wietrzenie wymienia powietrze bez przepychania kurzu po firanach.
Filtry klimatyzacyjne i wentylacyjne czyste, raz na 3 miesiące. Czystsze powietrze, mniej kurzu na firanach.
Brak palenia papierosów w domu z firanami. Dym papierosowy osadza się na firanach głęboko, żółknięcie nieodwracalnie.
W kuchni z dużym gotowaniem, okap z filtrem węglowym czyszczony co 6 miesięcy. Pochłania opary tłuszczu zanim wpadną na firany.
Plus, raz na pół roku odkurz firany dokładnie zanim wyjmiesz do prania. Mniej kurzu w bębnie, czystsze pranie.
Wybór nowych firan, sprawdź czy karnisz pasuje do typu firany. Sprawdź też naszych przewodników o karniszach oraz o czyszczeniu rolet i żaluzji, które często idą w parze z firanami.
Najczęściej zadawane pytania
W jakiej temperaturze prać firany?
Voile i syntetyki (poliester), 30 stopni, program delikatny lub do firanek. Len i bawełna, 40 stopni, standard. Organza i koronka, ręcznie w chłodnej wodzie (30 stopni) lub w pralce w siatce na 30 stopni delikatne. Zasłony blackout, 30 stopni z delikatnym programem, odwirowanie 400 obrotów (warstwa zaciemniająca odkleja się przy wyższym). Tiul, w siatce 30 stopni delikatne. Bez metki, zasada bezpieczeństwa 30 stopni delikatny.
Jak usunąć siwiznę z białych firan?
Pięć metod. Kwasek cytrynowy 4 łyżki na pół litra ciepłej wody do szuflady na zmiękczacz plus standardowe pranie 30-40 stopni. Soda oczyszczona 4 łyżki do bębna razem z firanami. Ocet biały 1 szklanka do szuflady na zmiękczacz (odbielinia, zmiękcza). Woda utleniona 3 procent 200 ml do szuflady (delikatny wybielacz). Namaczanie w 4 cytrynach pokrojonych w 10 litrach ciepłej wody na 4-8 godzin, potem pranie. NIE używaj wybielacza chlorowego, zostawia żółtą plamę na syntetykach.
Czy można prać firany w pralce z haczykami?
Nie. Zdejmij haczyki przed praniem. Haczyki w bębnie zniszczą tkaninę firany (rozdarcia) plus podrapią bęben pralki (długoterminowe uszkodzenia). Procedura, zdejmij firanę z karnisza razem z haczykami, potem rozhaczyć każdy haczyk osobno. Czasochłonne, ale konieczne. Firany na taśmie marszczącej, wyciągasz sznurek marszczący przed praniem. Firany na oczkach, w siatce na pranie bez problemu (oczka zostają w tkaninie).
Jak prać długie firany w pralce?
Zwiń firanę w harmonijkę (gęste fałdy po 30-50 cm), przewiąż sznurkiem bawełnianym w 2-3 miejscach żeby nie rozwiną się w pralce. Włóż do siatki na pranie lub bezpośrednio do bębna. Pralka 6 kg, 1 para długich firan jednorazowo. Pralka 8 kg, do 2 par. Nie wciskaj 4 par, wirowanie nierównomierne, zostają załamania, pralka wibruje. Bardzo długie 300 plus cm, pralnia samoobsługowa lub ręcznie.
Czy firany trzeba prasować po praniu?
Voile – nie. Wieszać mokre na karniszu, pod ciężarem rozprostują się. Wysycha gładko w 4-8 godzin. Len i bawełna – tak, prasowanie na wysokiej temperaturze (3 kropki) z para, ale dla wielu osób fałdy lnu po 2-3 dniach na karniszu rozkładają się pod ciężarem własnym. Organza i tiul – bez prasowania, delikatne tkaniny tracą sztywność. Zasłony blackout – tak, niska temperatura (1 kropka), prasujesz tylko stronę dekoracyjną.
Jak często prać firany w mieszkaniu?
Salon, raz na 4-6 miesięcy (kurz, opary, codzienne życie). Sypialnia, raz na 6-8 miesięcy (mniej zabrudzeń). Kuchnia, raz na 3-4 miesiące (tłuszcz z gotowania). Pokój dziecka, raz na 3-4 miesiące (dotyki, jedzenie). Łazienka, raz na 2-3 miesiące (wilgoć tworzy najszybciej osad). Codzienna profilaktyka, odkurzanie końcówką tapicerską raz na 2 tygodnie. Półroczny cykl prania daje firany w idealnym stanie przez 8+ lat.
